Nükleer Tıp ve COVID-19

Nükleer Tıp ve COVID-19

Nükleer Tıp ve COVID-19


COVID-19, SARS-CoV-2 denilen koronavirüs türevinin sebep olduğu akut solunum yolu hastalığıdır. Çin’in Wuhan şehrinden dünyaya yayılan bu hastalık, yüksek bulaşıcılığı ve ciddi belirtileri ile kısa sürede pandemik bir hastalık olarak anılmaya başlamıştır. Genel olarak ateş, yorgunluk, kuru öksürük ve solunum zorlukları gibi grip benzeri semptomlarla ortaya çıkan bu hastalık, tedavi edilmediği sürece ölüm gibi çok ciddi sonuçlara yol açabilmektedir. Bu şikayetleri olan kişilerden alınan kan, sürüntü ve dışkı gibi biyolojik örneklerin testlere tabi tutulması ile kişinin enfekte olup olmadığı anlaşılabilmektedir. [1,2] Bu testlerin yanı sıra, doktorlar teşhis ve tedavi için nükleer tıp alanında kullanılan görüntüleme tekniklerine de başvurmaktadır. Özellikle FDG-PET/CT ve perfüzyon akciğer taramaları, ciğerlerde olan enflamasyon ya da tıkanıklıkların olup olmadığını anlama konusunda etkili olabileceği araştırmalar tarafından ortaya çıkarılmıştır. [1] 

Radiology doctor examining at chest x ray film of patient at health care clinic

Florodeoksiglukoz (FDG) – positron emission tomografi/bilgisayarlı tomografi (PET/CT), Flor-18 işaretli radyofarmasötiği ile hücrelerin kullandığı glikoz miktarını öğrenmek için kullanılan tomografi yöntemidir. FDG bir glikoz analoğudur ve hücrelerde bulunan glukoz taşıyıcısı 1(GLUT-1) tarafından hücreye alınır. Hücre içerisinde bulunan hekzokinaz tarafından fosforlanarak FDG-6 fosfatı olarak hücre içine hapsedilir. Hapsedilen bu fosfat miktarı hücrede kullanılan glikoz miktarı ile doğru orantılıdır. Glikoz kullanımı özel bir belirteç olmamakla birlikte, enfeksiyon ve inflamasyon göstergesidir. CT tarafından elde edilen yüksek çözünürlüklü anatomik ve morfolojik görüntü ve FDG-PET tarafından elde edilen ışınların görüntüsü ile birleştirilerek, lezyonların olduğu yerler ve yayılma miktarı belirlenebilir.[3,4] Yapılan çalışmalara göre FDG-PET/CT , semptomatik veya semptomatik olmayan hastalarda COVID-19 teşhisinde umit vaad etmekte. Örneğin, yapılan görüntüleme sonucu COVID-19’a dair herhangi bir bulgu bulunması durumunda, kişiler test yaparak erken evrede enfekte olup olmadığını öğrenebilecek ve bu sayede önlemler en kısa sürede alınıp uygulanabilecektir. [4]

The FDG PET study

Bunun dışında, yapay zeka yardımı ile sadece CT taramalarından da virüs yüzünden akciğerlerde oluşabilecek anormallikler tanımlanabilmekte ve kapsadığı alan tespit edilebilmektedir. Hastanın göğüz kafesinden alınan CT görüntüsü, Siemens Healthineers yapay zeka ekibi tarafından tasarlanan nicelleme algoritması sayesinde analiz edilir ve görüntünün koyuluğuna-açıklığına bakılır. Bu sayede lezyonlar bulunabilir ve erkenden tedavi için fırsat yaratılabilir. Şu an prototip olan otomatik nicelleştirme sayesinde, ilerleyen zamanlarda ciğerlerde bulunan lezyonların bulunduğu bölge, dokudaki hasarın ciddiyeti ve hastalığın ilerleme süreci öğrenilebilecektir. [5]

Kaynakça 

[1] S. Annunziata et al., “Impact of the COVID-19 pandemic in nuclear medicine departments: preliminary report of the first international survey,” European Journal of Nuclear Medicine and Molecular Imaging, vol. 47, no. 9, pp. 2090–2099, May 2020, doi: 10.1007/s00259-020-04874-z.

[2] D. Paez et al., “COVID-19 pandemic: guidance for nuclear medicine departments,” European Journal of Nuclear Medicine and Molecular Imaging, vol. 47, no. 7, pp. 1615–1619, Apr. 2020, doi: 10.1007/s00259-020-04825-8.

[3] Ç. Soydal et al., “F-18 FDG PET/CT Practice Guideline in Oncology,” Nuclear Medicine Seminars, vol. 6, no. 3, pp. 339–357, Dec. 2020, doi: 10.4274/nts.galenos.2020.0028.

[4] L. S. Eibschutz et al., “FDG-PET/CT of COVID-19 and Other Lung Infections,” Seminars in Nuclear Medicine, vol. 52, no. 1, pp. 61–70, Jan. 2022, doi: 10.1053/j.semnuclmed.2021.06.017.

[5] “When COVID-19 strikes, we learn from the traces,” www.siemens-healthineers.com. https://www.siemens-healthineers.com/perspectives/mso-ai-prototyp-covid-19 (accessed Feb. 03, 2022).

2560 1440 Author