Miyokard Enfarktüsü için Gen Terapisi

Miyokard Enfarktüsü için Gen Terapisi

Miyokard Enfarktüsü için Gen Terapisi


Miyokard Enfarktüsü(ME), halk arasında bilinen adı ile kalp krizi, dünya genelinde gerçekleşen ölümlerin büyük bir kısmına sebep olmaktadır. Çok tehlikeli bir kalp rahatsızlığı olan bu durum, kalbe giden damarlarda kolesterol ve benzeri maddelerin plak oluşturması üzerine kalbe giden kan miktarın azalmasına, kalp kasları yeteri kadar kan ve oksijen olmaması sonucunda büyük zarar görmesine veya ölmesine sebep olmaktadır. [1,2] Çok sessiz bir şekilde gerçekleşebileceği ve teşhis edilemeyebileceği gibi,  kalpte çok ciddi hasara da yol açabilmektedir. 

Şu özelliklere sahip kişilerde ME görülme olasılığı çok yüksektir;

  • Sigara içenlerde
  • Aşırı alkol kullananlarda
  • Hipertansiyonu olanlarda
  • Psikolojik rahatsızlığı olanlarda (stres ve depresyon)
  • Şeker hastalığı olanlarda
  • Sağlıklı beslenmeyen ve doymuş yağ içerikli besinleri aşırı tüketenlerde 
  • Genetik olarak bu hastalığa yatkın olanlarda[1,3]

ME genellikle dayanılmayacak ağrılar, göğüs ağrısı, karın bölgesinde oluşacak rahatsızlıklar gibi belirtiler ile ortaya çıkabilmektedir. Göğüs ağrıları hastalar tarafından genellikle göğüs bölgesinde basınç veya ağırlık olarak tasnif edilmektedir ve bu ağrılar genellikle 20 dakikadan daha uzun sürede devam eden ağrılar olarak karşımıza çıkmaktadır. Ayrıca, aşırı terleme, soluk almada güçlük ve mide bulantısı gibi başka belirtiler ile de ortaya çıkabilmektedir. [3]

Miyokard Enfarktüsün Teşhisi 

Üç çeşit teşhis yöntemi kullanılmaktadır, bunlar; EKG, biyo-işaretleyiciler ve MRI diğer görüntüleme yöntemleri. 

EKG: Akut Koroner Sendromu(AKS) teşhisi için başvurulan ilk yöntemdir. Teşhis için, hasta acile geldiği ilk 10 dakika içinde kalp grafiğinin çekilmesi gerekir. Hastanın grafiği devamlı olarak çekilir ve grafikteki dalgalardaki değişimlere göre AKS olup olmadığı doğrulanır. 

Biyo-işaretleyiciler: Farklı işaretleyiciler kullanarak, kalpte ME sonucu oluşan hasarları ve yaralanmaları tespit ederek hastalığın varlığının teşhis edildiği yöntemdir.

Görüntüleme: Ekokardiyografi ve Kardiyo MRI gibi görüntüleme yöntemleri kullanılarak; miyokardiyal kalınlık, incelik ve kanın damardaki hareketini inceleyerek hastalığın teşhisini amaçlayan yöntemdir.[3]

Tedavi için Gen Terapi

Gen terapi, nükleik asit taşıyan vektörler vasıtası ile kişilerde oluşan veya oluşabilecek hastalıkları tedavi etmek, iyileştirmek veya engellemek için kullanılan terapötik bir yöntemdir. Terapinin başarısı taşıyıcı vektörlere bağlıdır. Bu vektörler viral ve viral olmayana olarak iki ana grupta toplanmaktadır. Viral vektörler için, taşıyıcı olarak adenovirus ve adeno-ilişkili virüs gibi virüsler kullanılır. Viral olmayanlar ise, mRNA ve modRNA gibi taşıyıcıların kullanıldığı vektörlerdir. [4] Kardiyovasküler klinik araştırmalarda genellikle bu viral olmayan taşıyıcılar kullanılmaktadır. [5]

Gen terapisi kullanılarak, kalp kas hücrelerini uyarımı ile bu hücrelerin çoğalmasını sağlamak ve kalpte atak sonrası gerçekleşen hasarın onarımını gerçekleştirilmesi amaçlanmaktadır ve bunun üzerine çalışmalar yapılmaktadır. Kalpte bulunan hücreler kısıtlı yenilenme özelliğine sahiptir. Bu özellik hücre kaybından sonra artmaktadır fakat yeteri kadar artış göstermemektedir. Yapılan araştırmalar sonucunda, Yeni doğan fare ve domuz yavrularının kalplerinde herhangi bir hasar olması durumunda kalp kası hücrelerinin çoğalması vasıtası ile bu hasarın onarıldığı gözlemlenmiştir. Bu gözlemden yola çıkarak, yetişkin hücrelerinin uyarılması ile kalp kası hücrelerinin çoğalması tetiklenerek yetişkinlerde kalpteki hasarın onarılabileceği düşünülmüştür. Bunun üzerine kalp kası hücrelerinin bölünmesinden sorumlu mekanizma araştırılmaya başlanmış ve bu konuda büyük bir yol kat edilmiştir.[6] Son zamanlarda yapılan çalışmalarda, ME geçirmiş bir fareye modRNA üzerine kodlanmış mutasyona uğratılmış insan geni başarılı bir şekilde transfer edilmiş ve transfer sonrası uzun süreli gözlem sonucunda, ME sonrası oluşan yaraların boyutunda küçülme ve kardiyak fonksiyonlarda iyileşme görülmüştür. [4] Bu ve bunun gibi çalışmalar, gen terapinin ME tedavisinde kullanılabilirliği bakımından gelecek vaad etmektedir. 

Kaynakça 

[1] “Heart Attack,” www.hopkinsmedicine.org. https://www.hopkinsmedicine.org/health/conditions-and-diseases/heart-attack#:~:text=A%20heart%20attack%20(myocardial%20infarction (accessed Feb. 21, 2022).

[2] Cleveland Clinic, “Heart Attack (Myocardial Infarction) | Cleveland Clinic,” Cleveland Clinic, Jul. 18, 2019. https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/16818-heart-attack-myocardial-infarction.

[3] Niranjan Ojha and A. S. Dhamoon, “Myocardial Infarction,” Nih.gov, Jan. 23, 2019. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK537076/ (accessed Feb. 21, 2022).

[4] K. Kaur et al., “Delivery of Modified mRNA in a Myocardial Infarction Mouse Model,” Journal of Visualized Experiments, no. 160, Jun. 2020, doi: 10.3791/60832.

[5] M. Ramamoorth and A. Narvekar, “JCDR – Biological vectors, Engineered vectors, Gene transfer, Transfection,” Doi.org, 2010. https://dx.doi.org/10.7860%2FJCDR%2F2015%2F10443.5394 (accessed Feb. 21, 2022).

[6] A. Cannatà, H. Ali, G. Sinagra, and M. Giacca, “Gene Therapy for the Heart Lessons Learned and Future Perspectives,” Circulation Research, vol. 126, no. 10, pp. 1394–1414, May 2020, doi: 10.1161/circresaha.120.315855.

1707 2560 Author