Alzheimer Hastalığı Erken Evrede Teşhis Edilebilir Mi?

Alzheimer Hastalığı Erken Evrede Teşhis Edilebilir Mi?

Alzheimer Hastalığı Erken Evrede Teşhis Edilebilir Mi? 

Alzheimer Hastalığı(AH), 1901 yılında Dr. Alois Alzheimer tarafından hafıza kaybı, konuşmada problemler yaşayan ve normal olmayan davranışlar sergileyen kadın bir hastada görülmüş ve bu hasta tarihe ilk Alzheimer vakası olarak geçmiştir. Doktor, hastanın vefatından sonra beynini incelediğinde ise amyloid plaklara ve nörofibriller yumaklara rastlamıştır.[1,2] β-amyloid peptidi (Aβ) distropik nöronlardaki mitokondrinin parçalanması sonucu ortaya çıkmakta, aksonların bozulmasına ve daha çok birikme sonucu hücre dışında amyloid plaklara sebep olmaktadır. Nörofibriller yumaklar ise tau proteinlerinin hiper fosforilasyonu sonucu, bu proteinlerin nöronlar içinde birikmesi sonucunda oluşmaktadır. [3,4] Oluşan bu yapılar, sinir hücrelerinin sinaptik aktivitelerini olumsuz etkilemekte, hücre içi ve hücre dışındaki fonksiyonların durmasına sebep olur ve sonuç olarak hücre ölümleri gerçekleşir. Hücre sayısındaki azalma, nörotransmitter sistemindeki değişimler ve oluşan yapılar AH’nın karakteristik özellikleri arasındadır. 

2-Minute Neuroscience: Alzheimer’s Diseas

AH yıllar boyunca yavaş yavaş gelişme göstermekte ve ölüm gibi çok ciddi sonuçlara yol açabilmektedir. İlerleme süresince, meydana gelen nöron kaybı ve sinir sistemindeki meydana gelen kopukluklar sonucunda konusma ve hatırlama gibi birçok beyin fonksiyonunu olumsuz etkilemektedir. Genel belirtileri ise şu şekildedir;

  • Kafa karışıklığı, önceden bilinen mekanlarda kaybolma
  • Bilgilerin ve hatıraların unutulması, muhakeme yetisinin yitirilmesi
  • Konuşmada zorluk
  • Kişilik özelliklerinde değişimler 
  • Mental sorunların artması
  • Halüsinasyonlar görmek ve hezeyanlarda artış[5]

Alzheimer Hastalığının tetikleyicileri tam olarak belirlenmemiş olsa da, aşağıdaki maddelerin hastalığın ilerlemesinde etkisi olduğu düşünülmektedir;

  1. Yaş: Hastalığa yakalanma riski 65 yaşından sonra katlanarak artmaktadır. Her yaştan kişinin bu hastalığa yakalanma riski bulunmaktadır.
  2. Genetik: Ailesi içerisinde nesiller boyunca hastalık görülen kişilere hastalığın genetik olarak aktarılması olasıdır.
  3. Down Sendromu: Genetik bilgide olan değişiklikler amyloid plak oluşumunu tetikleyebilmektedir. Bu sendroma sahip kişilerde Alzheimerın gelişme riski yüksektir. 
  4. Kafa Yaralanmaları
  5. Sigara İçmek
  6. Yeme Bozuklukları
  7. Sosyal İzolasyon
  8. Diyabet[6]

Hastalığı teşhis etmek için hastanın aile ve sağlık geçmişine, çeşitli bilişsel testlere ve beyin taramaları gibi yöntemlere başvurulmaktadır. Bu yöntemlerden biri de Amyloid-PET Beyin Görüntülemesidir. 

Amyloid-PET Beyin Görüntülemesi

Amyloid-PET, radyoaktif işaretleyiciler kullanılarak beyinde yer alan amyloid birikintileri müdahalesiz bir biçimde görüntülemeye yarayan radyolojik yöntemdir. Bu işaretleyiciler, nöronlar arasında bulunan ve çözünmeyen fibril birikintilerine bağlanır ve ışıma yaparlar. Klinik olarak onaylamış 3 çeşit işaretleyici bulunmaktadır, bunlar; 18F-florbetapir, 18F-florbetaben ve 18F-flutemetamol’dür. [3,7] Yapılan araştırmalara göre işaretleyiciler ortalama olarak eşit etkiye sahiptir ve hafif bilişsel bozukluğu olan Alzheimer hastalarını yüksek hassaslıkta teşhis etmektedir. [7] Bu görüntüleme yöntemi sayesinde, plak oluşumunu semptomlar oluşmadan 20 yıl öncesine kadar teşhis etmek mümkündür. [4]

Alzheimer Hastalığı Tanısında Amyloid PET MR Cihazı

Siemens Healthcare ve Amyloid-PET

Siemens Healthcare şirketi , inovatif  PET/CT donanımı ve yazılımı ile ürettiği ve dağıtımını üstlendiği PET radyofarmasötiklerini birleştirerek elde ettiği amyloid görüntü çözümü ile Alzheimer hastalığını teşhisi için çözüm sunan ilk şirkettir.[8] 

Siemens ekipleri tarafından yapılan bir vaka çalışmasında; 71 yaşında kadın hasta, artan hafıza kaybı şikayeti ile nöroloğa başvurmuştur. Alzheimer hastası olabileceğinden şüphelenilen hastanın amyloid-PET/CT si çekilerek beyninde herhangi plak oluşumu var mı yok mu kontrol edilmiştir. Çekilen görüntü sonucu, plaklara takılan yüksek miktardaki amyloid işaretleyici sayesinde hastanın Alzheimer olduğu anlaşılmıştır.[9]

Kaynakça 

[1]

Wikipedia Contributors, “Alzheimer’s disease,” Wikipedia, Jan. 25, 2019. https://en.wikipedia.org/wiki/Alzheimer%27s_disease (accessed Feb. 08, 2022).

[2]National Institute on Aging, “Alzheimer’s Disease Fact Sheet,” National Institute on Aging, May 22, 2019. https://www.nia.nih.gov/health/alzheimers-disease-fact-sheet (accessed Feb. 08, 2022).

 [3]

C. Marcus, E. Mena, and R. M. Subramaniam, “Brain PET in the Diagnosis of Alzheimer’s Disease,” Clinical Nuclear Medicine, vol. 39, no. 10, pp. e413–e426, Oct. 2014, doi: 10.1097/rlu.0000000000000547.

[4]

M. G. Ulep, S. K. Saraon, and S. McLea, “Alzheimer Disease,” The Journal for Nurse Practitioners, vol. 14, no. 3, pp. 129–135, Mar. 2018, doi: 10.1016/j.nurpra.2017.10.014.

[5]

NHS, “Overview – Alzheimer’s Disease,” NHS, Jul. 05, 2021. https://www.nhs.uk/conditions/alzheimers-disease/ (accessed Feb. 08, 2022).

[6]

NHS, “Alzheimer’s disease – Causes,” nhs.uk, May 10, 2018. https://www.nhs.uk/conditions/alzheimers-disease/causes/#:~:text=Alzheimer (accessed Feb. 09, 2022).

[7]

G. Chételat et al., “Amyloid-PET and 18F-FDG-PET in the diagnostic investigation of Alzheimer’s disease and other dementias,” The Lancet Neurology, vol. 19, no. 11, pp. 951–962, Nov. 2020, doi: 10.1016/S1474-4422(20)30314-8.

[8]

“First Comprehensive Amyloid Imaging Solution,” www.siemens-healthineers.com. https://www.siemens-healthineers.com/en-us/molecular-imaging/first-comprehensive-amyloid-imaging-solution (accessed Feb. 08, 2022).

[9]

R. Tesar, “Amyloid-based PET imaging in patients with suspected Alzheimer’s disease,” 2015. Accessed: Feb. 08, 2022. [Online]. Available: https://cdn0.scrvt.com/39b415fb07de4d9656c7b516d8e2d907/bb9e8191956bcf5f/bb6fabefe70d/siemens-healthineers_mi_alzheimers_case_study_4929.pdf.

2081 1388 Author